Opera 19 mei 2026

Dinsdag 19 mei 2026, Teatro alla Scala Milaan
Teatro alla Scala

Verdi: Nabucodonosor

Nabucodonosor - Luca Salsi
Ismaele - Francesco Meli
Zaccaria - Michele Pertusi
Abigaille - Anna Netrebko
Fenena - Veronica Simeoni
Coro e Orchestra del Teatro alla Scala o.l.v. Riccardo Chailly

Ik wilde per se Nabucco in de Scala horen. Die ging daar in 1842 in première en betekende Verdi's doorbraak als operacomponist. Zij eerste twee opera's (Oberto en Un giorno di Regno) flopten en Verdi dacht er serieus aan te stoppen met componeren. Dan toch nog een derde opera, en die bleek een schot in de roos. Natuurlijk vooral door Va, pensiero - het slavenkoor - dat zo ontzettend goed is gecomponeerd en zo aansloot bij de onderhuidse gevoelens van de Italianen, dat dit vier minuten durende koorwerk Verdi's naam meteen beroemd in heel Italië maakte. Maar goed, ook de rest van deze twee uur durende opera is geweldig, zeker niet zo goed als zijn latere bekende werken. Maar dan kom ik meteen op de uitvoering o.l.v. Chailly deze avond: Nabucco klonk als een coherente, volwaardige opera: krachtig, logisch en niet als slechts een opeenvolging van nummers zoals eerder bij DNO (zie hier) of concertant in het Concertgebouw (hier). Het kan dus wel! OK, een supercast met Netrebko in de hondsmoeilijke rol van Abigaille en Salsi als een sonore en geloofwaardige Nabucco. Maar het moet maar lukken allemaal en dat deed het. Door Chailly, die luid werd toegejuicht - het was zijn laatste productie als chef van de Scala - en het onvolprezen koor en orkest van de Scala. Chailly zou Chailly niet zijn als hij niet met iets verrassend kwam. Voor de uitvoeringen in de Muntschouwburg in Brussel in 1846 componeerde Verdi een ballet voor de derde akte dat pas kort geleden onder het stof vandaan werd gehaald. Dat klonk hier voor het eerst en vandaar dat de titel van deze opera naar die Brusselse uitvoeringen werd hernoemd. Weet u dat ook weer. Hierna geen nieuwe bezoeken aan de Scala gepland, maar het nieuwe seizoen is al bekend en bevat enkele heerlijke titels, te beginnen met Otello in december. We gaan het proberen...

Opera 11 april 2026

Zaterdag 11 april 2026, Bayerische Staatsoper München
Bayerische Staatsoper

Wagner: Parsifal

Parsifal - Clay Hilley
Amfortas - Peter Mattei
Titurel - Balint Szabo
Gurnemanz - Christof Fischesser
Klingsor - Josef Wagner
Kundry - Anja Kampe
Bayerisches Staatsopernchor und Orchester o.l.v. Sebastian Weigle

In de tweejaarlijkse sequens van bezoeken aan opera's waar je anders nooit komt bezocht ik dit keer met C en I München - een stad waar ik nog nooit geweest was, behalve dan enkele keren overstap op het vliegveld 50 kilometer daarbuiten. Zie hier meer info over de achtergrond van die vriendschappelijke operabezoeken, de vorige keer twee jaar geleden in Dresden. Enfin, wat doen ze in München...? Parsifal, let's go! Het gebouw van de Bayerische Staatsoper werd in de Tweede Wereldoorlog in de as gelegd, maar heropgebouwd zoals het er daarvoor was. En pas in de zaal las ik dat hier de Tristan, Meistersinger, Rheingold, Walküre in première gingen. Historische grond dus. Niet de Parsifal natuurlijk, maar: de opera is daar wat in Nederland de Matthäus Passion is: ze spelen het er ieder jaar rondom Pasen - ook volgend jaar weer minstens 8 keer - en ja: dat hóór je. Al bij de eerste twintig maten van het Vorspiel zit je als gehypnotiseerd. Wat klonk dat Vorspiel prachtig sonoor. De ingehuurde dirigent Weigle deed wat van hem werd verlangd: speel de Parsifal zoals het hier op zijn best kan, maar hij gaf ook alle ruimte aan de zangers om te schitteren. Peter Mattei hoorde ik eerder als Jevgeny Onegin in Parijs, zie hier, maar hij zong de beste Amfortas die ik live hoorde: getergd, prachtig bij stem en echt opera! Nou ja, ik kan hetzelfde schrijven over Kampe, Hilley en Fischesser. Parsifal is mijn meest geliefde Wagner-opera, de laatste keer was alweer zeven jaar geleden in Wenen, zie hier. Ik beluister het stuk minstens twee keer per jaar thuis. De derde akte is sowieso het beste deel van deze opera; er zitten stukken in waar ik het onmogelijk droog houd. Wie mijn weblog leest en begrijpt zal snappen dat ik het niet weer zeven jaar zal laten duren om weer een Parsifal te horen. Als de Straat van Hormuz weer opent is München dus een eerste keus. Ten slotte: de enscenering was die van wijlen Pierre Audi. Niet die uit Amsterdam (zie hier over de enscenering ervan, met de prachtige tweede akte met die schaal door Anish Kapoor) maar een nieuwe en die ze in München ieder jaar herhalen. In sfeer gelijk, niet die weelderige tweede akte, maar wel een veel betere (want veel minder houterige, Gamma-achtige) eerste akte. Een wederom gedenkwaardige reis. 

Opera 10 maart 2026

Dinsdag 10 maart 2026, Teatro alla Scala Milaan
Teatro alla Scala

Wagner: Das Rheingold

Wotan - Nicholas Brownlee
Fricka - Okka von der Damerau
Loge - Norbert Ernst
Alberich - Olafur Sigurdarson
Mime - Wolfgang Ablinger-Sperrhacke
Erda - Christa Mayer
Fasolt - Jogmin Park
Fafner - Ain Anger
Froh - Siyabonga Maqungo
Donner - André Schuen
Woglinde - Polina Pastirchak
Wellgunde - Svetlina Stoyanova
Flosshilde - Virginie Verrez
Orchestra del Teatro alla Scala o.l.v. Simone Young

Ik verval in herhaling als ik beschrijf waarom ik hierheen ging, zie beter de weblog van de uitvoering van Götterdämmerung een maand hiervoor in de Scala (zie hier). Ik vind de Rheingold een geweldig stuk, het is Wagner op zijn gevarieerdst en onderhoudendst, en dat in wat volgens mij het meest lange onafgebroken klassieke-muziekstuk aller tijden is: tweeënhalf uur muziek zonder pauze of onderbreking. Ik hoorde het in Amsterdam minstens een keer of twaalf, steeds in de geweldige enscenering van Pierre Audi, daarvoor ooit een keer in Brussel in een suffe verplaatsing naar de nazi-tijd, en nu in de Scala in een zo partituurgetrouw mogelijke regie van David McVicar. Audi bracht de allerbeste: de handeling van de Rheingold begint op de bodem van de Rijn, gaat daarna naar de godenwereld helemaal in de hemel, en daarna weer naar de onderwereld onder die Rijnbodem... Audi beeldde het prachtig uit. McVicars regie was eenvoudiger, maar ook geloofwaardig (de reuzen Fasol en Fafner: subliem, zie de foto hierboven), en met ironische elementen. Ik snapte nu eindelijk de uitbeelding van het einde van de Götterdämmerung vorige maand: het goud werd verbeeld door een mimespeler, die door Alberich wordt geroofd en aan het einde van de Rheingold gepijnigd ronddoolt, en uiteindelijk aan het einde van Götterdämmerung weer mag zwemmen in de Rijn. Maar goed, het was uiteindelijk de uitvoering die mij en de hele Scalazaal tweeënhalf uur de adem ontnam. Hoofdzakelijk bejaard publiek, maar ik heb geen kuchje gehoord (en ik zat midden in de zaal). Logisch, want Simone Young leidde een uitvoering die klonk als een klok. Groots orkestspel, geweldige zangers en gedreven geacteerd. Zelfs de twee meest duffe rollen (Froh en Donner) waren subliem gecast. Een geweldige afsluiting van een hele Ring in de Scala binnen ruim een jaar, niet helemaal in de juiste volgorde, maar who cares. 

Concert 1 maart 2026

Zondag 1 maart 2026, Centro Cultural de Belém, Lissabon
Silvia Sequeira, sopraan
Maria Luisa de Freitas, mezzo-sopraan
Marco Alves dos Santas, tenor
Job Tomé, bariton
Coro do Teatro Nacional de São Carlos
Orquestra Sinfónica Portuguesa o.l.v. Graeme Jenkins

Mahler: Adagio uit Symfonie nr. 10
Mahler: Das klagende Lied

Een mooi programma met Mahlers officiële eerste en voltooide laatste werken; Das klagende Lied hoorde ik nooit eerder live. Ik recenseerde decennia geleden cd's voor de muziektijdschriften Disk en Luister, en voor de eerste eens een vergelijkende discografie van Das klagende Lied; ik heb er een stuk of vijf uitvoeringen van in mijn cd-kast staan maar beluisterde sindsdien geen van deze. Helaas was deze live-uitvoering (de volledige driedelige versie) erg teleurstellend. Dat lag vooral aan Jenkins; hij dirigeerde zoals ik hem herinner bij zijn gastoptredens bij de Nederlandse Opera begin jaren negentig: visieloos en zonder gedrevenheid. In 2021 en 2023 was hij hier in Lissabon beter op dreef (zie hier en hier) maar een niet erg sterk stuk als Das Klagende Lied heeft een dirigent nodig die alles en iedereen boven zichzelf kan laten uitstijgen, en dat heeft Jenkins niet in zich. Mahler componeerde het op zijn achttiende voor een wedstrijd (met Brahms in de jury) en wist er niet mee te winnen. Voor de pauze het openingsdeel uit de onvoltooide Tiende symfonie dat Mahler nog geheel wist te voltooien. Het is een ijzingwekkend deel dat voortborduurt op het Adagio uit de voorgaande Negende symfonie, maar ook een flinke stap verder in kilheid vormt. Ik hoorde de hele Tiende in Amsterdam enkele keren; jammer dat de live-uitvoering van Chailly met het KCO niet op cd is uitgebracht. De foto hierboven wordt beschouwd als de laatste foto van Mahler, op de boot terug vanuit Amerika naar Europa, april 1911. Vlak na aankomst in Wenen overleed hij, op 18 mei 1911.

Opera 17 februari 2026

Dinsdag 17 februari 2026, Teatro alla Scala Milaan
Teatro alla Scala

Wagner: Götterdämmerung

Siegfried - Klaus Florian Vogt
Brünnhilde - Camilla Nylund
Hagen - Günther Groissböck 
Alberich - Johannes Martin Kranzle
Gunther - Russell Braun
Gutrune - Olga Bezsmertna
Waltraute - Nina Stemme
Orchestro e choro del Teatro alla Scalla o.l.v. Simone Young

Vorig jaar als onderdeel van mijn Scala-abonnement naar de Walküre (hier) en Siegfried (hier), en voor het laatste deel van de Ring een los kaartje gekocht. Götterdämmerung is een zwaar stuk waarin ontzettend veel gebeurt, dat veel scènewisselingen telt en dat grandioze muziek bevat. In Amsterdam zag ik vele malen de Audi-Ring dus ik ken de Götterdämmerung eigenlijk heel goed. Toch eerst een kanttekening: ik vind het niet het sterkste deel uit de Ring, omdat het verloop van het verhaal deels rust op de Gibuchungen (Gunther en Gutrune), een heerser en zijn zus aan de Rijn. En daardoor wordt het mystieke uit de eerdere Ring-delen doorbroken. Maar goed, verder is het een opera vol fantastische muziek die hoge eisen stelt aan zangers, koor en orkest, en net als bij de Walküre en de Siegfried was er een geweldige cast gecontracteerd. Vogt en Nylund behoren tot de beste zangers voor Siegfried en Brünnhilde, en zelfs voor die scène van tien minuten met Waltraute was een grandioze zangeres ingehuurd; Nina Stemme zong werkelijk fantastisch en leverde het hoogtepunt van de avond. Maar ook Vogt en Nylund leverden een topprestatie. Simone Young verleidde het Scala-orkest wederom tot gloedvol spel; het is een toporkest. Ik schrijf dit een kleine vier weken na de voorstelling, en dacht dat de voorstellingen van de gehele Ring vorige en komende week volledig uitverkocht waren. Totdat ik ruim een week geleden op de Scala-website verzeild raakte en toch nog goede plaatsen voor Das Rheingold vond. Tja, dan toch maar de Ring voltooid; morgen naar Milaan en overmorgen rooft Alberich het goud en begint de ellende.

Musical-Opera 17 januari 2026

Zaterdag 17 januari 2026, Teatro Municipal de Ourém
Teatro Nacional de São Carlos

Weill: Johnny Johnson

Mia Henriques - Johnny Johnson
en vele andere solisten
Orchestra Sinfónica Portuguesa o.l.v. João Paulo Santos

Ik ging in mei vorig jaar naar de Scala in Milaan voor een Kurt Weill-triptych en dat was fantastisch, zie hier de weblog. Zoals ik in die weblog beschreef was dit de eerste echte kennismaking met de muziek van Kurt Weill. Meer Scala-bezoeken erna, en zelfs weer Amsterdam, maar in het nieuwe jaar opeens een nieuwsbrief van de São Carlos-opera uit Lissabon (het theater is in renovatie), dat ze een rondreis door Portugal zouden maken met een musical van Weill en dat ze ook Ourém zouden aandoen, een stadje op een half uur rijden van waar ik woon en waar er kennelijk een cultureel theater is. Ik ken Ourém omdat ik er vaak naar een fysiotherapeut ging na mijn heupoperaties, en de wekelijkse markt is er gigantisch. Maar niet dat er ook een prima cultureel centrum is dat op een zaterdagavond bijna uitverkocht bleek voor een Kurt Weill-musical: dat wist ik niet. Het stuk werd prima gebracht: orkest links op het podium, rechts ervan een verhoging en daarachter zaten de stuk of wat tien solisten die om beurten op de verhoging hun aandeel brachten. Een muzikaal komen en gaan, en alles in - kan ik inmiddels wel zeggen - typische Weill-stijl. Er werd prima gezongen en geacteerd, en meer dan goed gespeeld door het Portugees Symfonieorkest o.l.v. de dikbuikige maar scherp dirigerende Santos. Ik was met lokale vrienden, het duurde bijna twee uur zonder pauze, dronken vooraf een bekertje chocolademelk uit de machine, maar het was een heerlijke avond. 

Opera 26 december 2025

Zondag 26 december 2026, Muziektheater Amsterdam
De Nationale Opera

Bellini: I Capuleti e i Montecchi

Romeo - Vasilisa Berzhanskaya
Giuletta - Yaritza Véliz
Capellio - Jerzy Butryn
Tebaldo - Julien Dran
Lorenzo - Bogdan Talos
Koor van De Nationale Opera
Nederlands Philharmonisch Orkest o.l.v. Antonino Fogliani

Met kerst was ik vier dagen in Nederland voor bezoek aan familie en vrienden, en tweede kerstdag zou een dag zonder afspraken zijn. Maar ik raakte een maand ervoor uiterst toevallig verzeild op de website van DNO en toen bleek dat er voor die dag nog voldoende kaarten voor deze Bellini-productie beschikbaar waren. Mijn goede vrienden C en I met wie ik ook naar Dresden was (zie hier en hier) bleken ook te kunnen en zo zaten we als 'gewoon' in het Muziektheater. Ik was er voor het laatst op 5 februari 2020 bij Nabucco (zie hier). Daarna brak de coronacrisis uit, en een jaar later verhuisde in naar Portugal. Het werd een grandioos weerzien, want deze productie van Bellini's verklanking van het Romeo-en-Juliaverhaal werd werkelijk fantastisch gespeeld en gezongen. Niet alleen de twee hoofdrollen waren uitmuntend gecast, ook de drie 'bijrollen' bleken uitzonderlijk goed. Berzhanskaya hoorde ik afgelopen juni in de Scala van Milaan als Adalgisa in Norma (zie hier) en Véliz was een onbekende voor me, maar beiden zongen adembenemend mooi - Bellini kon zich geen beter liefdespaar wensen. Van de drie 'bijrollen' kreeg alleen Tebaldo een aria toebedeeld, aan het begin van de opera, en Dran deed meteen de oren spitsen. Jammer dat Capellio en Lorenzo geen aria's hadden, want Butryn en Talos hadden daar zeker iets prachtigs van gemaakt. Koor en orkest waren in topvorm. In de recensies van deze productie werd de enscenering door Tatjana Gürbaca flink bekritiseerd, maar ik had er allerminst moeite mee. De draaischijf paste prima, en er werd van alles uitgebeeld dat veelal te plaatsen was. DNO liet zich deze middag weer van zijn allerbeste kant zien! Ik ben bezig alle opera's van Verdi te doorgronden (zie hier en hier), maar Bellini verdient eveneens studie. Wat een prachtige muziek schreef hij toch - je hoort bij iedere melodie meteen dat het Bellini is.
Na de opera volgde nog een geweldig kerstdiner met C en I en familie - soms kan het allemaal niet op.

Concert 17 november 2025

Maandag 17 november 2025, Centro Cultural de Belém
Gabetta Consort o.l.v. André Gabetta
Samuel Mariño, sopraan

Purcell: Curtain Tune
Händel: Scherza in mar la navicella
Vivaldi: Concerto per violino, Grosso Mogul
Händel: Lascia la spina
Vivaldi: Concerto per violino in Do Maggiore
Graun: Ária Fra le procelle da ópera Cesare e Cleopatra
Händel: Cantata O delírio amoroso, HWV 99

Ooit stuurde een vriend mij een link naar een youtube-clip van de sopraan Samuel Mariño. En wat ik ervan vond. Ik had nog nooit van hem gehoord, maar vond zijn stem wat klein. Speurend op internet begreep ik dat hij een fenomeen is. Het komt er kort op neer dat om wat voor reden dan ook tijdens zijn pubertijd bij hem de baard niet in de keel zakte, en dat hij daardoor altijd een hoge stem heeft behouden. Ondanks alle tegenslag heeft hij zich ontpopt tot een virtuoze zanger van muziek die vroeger tot castraten of sopranen was voorbehouden. Lees op de engelstalige wikipediapagina meer, hier. Toen ik van het CCB de maandelijkse e-mail nieuwsbrief niet meteen weg klikte maar opende, en zag dat hij geprogrammeerd stond, kocht ik een kaartje. Enfin, het bleek een gouden greep, een concert om nooit te vergeten. Mariño zong voor de pauze een tweetal aria's van Händel en eentje van Graun, alle zeer virtuoos en ongelooflijk fijnbesnaard; na de pauze een Händel-cantate met drie aria's en evenzovele recitatieven, en daartussen instrumentale delen. Mariño zong hier werkelijk adembenemend mooi, de onnavolgbaarste coloraturen de zaal inslingerend, en tijdens de instrumentele delen meedansend met de muziek. Voor de pauze tussen de vocale delen ook twee vioolconcerten van Vivaldi. De leider van het Gabetta Consort, André Gabetta (broer van de beroemde celliste Sol Gabetta) speelde hier minstens zo verpletterend als Mariño zong: wat je niet al op een viool kunt doen! Mariño gaf nog enkele toegiften, sprak het publiek toe - het was zijn Portugese debuut - en er was duidelijk een warme klik tussen hem, het orkest en het publiek. Maar goed, los van dat al: die Mariño is een bewezen fenomeen. 

Opera 29 oktober 2025

Woensdag 29 oktober 2025, Teatro alla Scala, Milaan
Teatro alla Scala

Donizetti: La Fille du Régiment

Marie - Julie Fuchs
Tonio - Juan Diego Flórez
La Marquise de Berkenfield - Géraldine Chauvet
Sulpice - Pietro Spagnoli
La Duchesse de Krakenthorp - Barbara Fritolli
Coro e Orchestro del Teatro alla Scala o.l.v. Evelino Pidò

Mijn laatste keer Scala in het abonnement dat ik een jaar geleden in een opwelling kocht (zie hier) en ofschoon ik van Donizetti niet veel ken, wilde ik deze zeker ook live horen. De opera is vooral bekend van de tenoraria Ah! Les amis met een stuk of acht hoge C's, en als je in google de naam van deze opera en Florez intikt, dan kun je hem deze aria zien en horen zingen in Covent Garden in Londen, in de Weense Staatsopera, in Madrid en waar dan ook. Het is zijn lijfaria, steeds ook in de regie van Laurent Pelly uit (ik dacht) 2007. En dan nu in de Scala, en je moet het maar weer doen. En hij zong de aria feilloos, met een minutenlang applaus en bravogeroep als dank. Maar verder is deze opera een vrolijk stuk waarin Julie Fuchs als het regimentsmeisje lekker fris en vrolijk zingend en acterend de show stal. Verdi en Bellini liggen mij meer aan het hart dan (vooralsnog) Donizetti, maar dit was de reis wederom alleszins waard. Niet de laatste keer Scala, want een nieuw abonnement leek me weliswaar te gortig, maar ik heb inmiddels wel een kaartje voor de Götterdämmerung in februari. En er staat nog een andere opera op de rol komend seizoen die ik er graag wil horen. De ticketverkoop start in januari - wie weet? De Scala is nog niet van me af.

Recital 23 oktober 2025

Donderdag 23 oktober 2025, Igreja da Misericórdia, Tomar
Paulo Gaspar, klarinet
João Pedro Santos, klarinet
Franz Jürgen-Dörsam, fagot

Mozart: Divertimento nr. 5, KV439b
Hennessy: Quinteto, Trio, op. 54
Hennessy: Petit Trio Celtique, op. 52
Mozart: Divertimento nr. 1, KV439b
Monk: Blue Monk
Mostard: Bebop
Araújo: Espinha de Bacalhau
Nazareth: Odeón
Mostard: In My Merry Oldsmobile

Ik werd uitgenodigd mee te gaan naar een maandelijks concert in de Igreja da Misericórdia in Tomar, centraal Portugal waar ik vlakbij woon. Een concert van ruim een uur in een mooie kerk, door dit keer een trio van houtblazers die verrassend professioneel en met groot enthousiasme speelden. Het bleek een programma van klassiek (Mozart), via romantisch (Hennesy) tot hedendaags en jazzy repertoire, bijzonder vakkundig opgebouwd en tot steeds groter publieke bijval leidend. De achtergrond van deze musici was me volstrekt onbekend, maar als je hun namen googelt dan blijken ze een lange staat van dienst te hebben hier in Portugal, en ingeval Dörsam ook in Duitsland. En dat was te horen: drie professionals die er zin in hadden een uur lang te schitteren. Een heerlijk tussendoortje!

Opera 4 oktober 2025

Zondag 4 oktober 2025, Centro Cultural de Belém
Opera van Lissabon

Puccini: Suor Angélica
Puccini: Gianni Schicci

Coro do Teatro Nacional de São Carlos (Suor Angelica)
Orquestra Sinfónica Portuguesa o.l.v. Renato Balsadonna

Suor Angélica
Suor Angélica - Sílvia Sequeira
La Zia Principessa - Cátia Moreso
La Badessa - Nélia Gonçalves
Suor Zelatrice - Paula Morna Dória

Gianni Schicci
Gianni Schicchi - Luís Rodrigues
Rinuccio - Francesco Lucii
Lauretta - Rafaela Albuquerque
Nella - Rita Marques
Zita - Cátia Moreso
La Ciesca - Patrícia Quinta
Gherardo - Marco Alves dos Santos

Tja, deze twee van de drie eenakters uit de Trittico van Puccini kon ik niet missen. Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat ik alleen Gianni Schicci eens eerder live hoorde, tijdens een KCO-Kerstmatinee o.l.v. Chailly. In ieder geval lang voordat ik in 2005 deze weblog startte. Nu dan op een warme zondagmiddag begin oktober om 17.00 deze twee eenakters, met pauze sta je dan om half acht buiten en kun je nog ergens gaan dineren. Suor Angelica: een prachtig stuk, mooie harmonieën en de 'confrontatie' tussen Angélica en de Principessa is weergaloos. Er werd uitstekend gezongen en de enscenering was eenvoudig maar passend bij het verhaal. Aan Gianni Schicci vond ik daarentegen eigenlijk niet zoveel aan. Het is much ado about nothing en muzikaal ook niet zo boeiend. De kraker in deze opera is natuurlijk Il mio bambino caro, maar die aria komt wel zomaar uit de lucht vallen. Nationale operaheldin Rita Marquez zong de aria prachtig. Hoe dan ook: de autorit van twee keer twee uur alleszins waard.

Opera 30 juni 2025

Maandag 30 juni 2025, Teatro alla Scala, Milaan
Teatro alla Scala

Bellini: Norma

Norma - Marina Rebeka
Pollione - Freddie de Tomaso
Adalgisa - Vasilisa Berzhanskaya
Oroveso - Michele Pertusi
Coro e Orchestro del Teatro alla Scala o.l.v. Fabio Luisi

Naast eerder Verdi, Wagner en Weill ook Norma van Bellini in mijn Scala-abonnement. Ik dacht dat deze opera een vast repertoirestuk zou zijn in dit huis, maar niets is minder waar. De laatste keer dat Norma hier werd gebracht was in 1977, bijna vijftig jaar geleden dus. Met Montserrat Caballé in de titelrol, dat wel. Daarvoor in 1965 (ik weet niet wie toen Norma zong) en twee keer in de jaren vijftig, met Maria Callas. En als je de opera goed beluistert dan is duidelijk waarom die niet zo vaak wordt uitgevoerd. Het is namelijk een hondsmoeilijk stuk vanwege de enorme hoeveelheid subtiliteiten die allemaal heel goed moeten lukken, anders wordt de uitvoering een ramp. Uiteraard vanwege de hoge eisen die Bellini aan de zangers stelt, maar ook koor en orkest moeten in topvorm zijn. Ik weet niet wie het zei, maar ooit zei iemand dat één keer Norma zingen moeilijker is dan alle Brünnhildes uit de hele Ring bij elkaar. En deze avond lukte heel erg veel; het werd voor mij het hoogtepunt van dit abonnement. Het ragfijne doorzichtige orkestgeluid... is er wat mooiers dan hoe Bellini strijkers en de fluit laat zingen? Het Scala-koor zong prachtig sonoor - het priesterkoor in de tweede akte klonk net zo fraai als op mijn cd-opname met Callas (de stereo-opname uit 1960); ook hier trekt Bellini zijn befaamde lange muzikale lijnen. Thuis krijg ik het bij die cd al bijna te kwaad bij dit koor, maar in de zaal rolden de tranen over mijn wangen. Het is allemaal zo subtiel-fragiel-ragfijn. Freddie de Pollione werd na zijn eerste aria door enkele mensen uit het publiek op boe-geroep getrakteerd, maar hij zong prima. Een betere Adalgisa dan Vasilisa Berzhanskaya kon je je niet wensen, en tja: ik had voorheen nog nooit van Marina Rebeka gehoord, maar dat zij als dé Norma van deze tijd wordt beschouwd bleek wel deze avond. Rebeka combineerde dramatische kracht met coloraturen zoals alleen Sutherland die kon voortbrengen. Casta diva kreeg bijkans een langer applaus en toejuichingen dan de aria duurde, en terecht. Ik kan nog lang doorgaan, ook over de niet al te boeiende maar ook niet storende enscenering van Olivier Py, maar dit was wederom een opera-avond om niet licht te vergeten. Ik maakte nog nooit zo'n stil Scala-publiek mee als bij deze uitvoering. Naast me zat een jonge, blonde rondborstige dame uit Zuid-Afrika - ze woont in Stellenbosch, is opera-zangeres en -lerares. Ze maakte een tour door Europa en was voor het eerst in deze zaal. Ze kon haar oren niet geloven. Ook de pauzes kunnen aangenaam zijn in de Scala.

Opera 9 juni 2025

Maandag 9 juni 2025, Teatro alla Scala Milaan
Teatro alla Scala

Wagner: Siegfried

Siegfried - Klaus Florian Vogt
Mime - Wolfgang Ablinger-Sperrhacke
Der Wanderer - Michael Volle
Alberich - Olafur Sigurdarson
Fafner - Ain Anger
Erda - Christa Mayer
Brünhillde - Camilla Nylund
Stimme des Waldvogels - Francesca Aspromonte
Orchestro del Teatro alla Scalla o.l.v. Simone Young

Afgelopen februari in dit theater naar Die Walküre (zie hier), en nu dan het vervolg. De Walküre is misschien wel de meest toegankelijke Wagner-opera, omdat de menselijke en goddelijke emoties vanaf begin tot eind centraal staan, en enorm begrijpelijk zijn. In Siegfried ontwikkelt zich dat menselijk-emotionele (de goddelijke gaat erin ten onder) minder direct, pas aan het eind van de tweede akte, en dan ben je al ruim twee uur verder. Siegfried moet eerst dat zwaard in elkaar smeden, en ermee de draak verslaan, Mime doden, en dan is hij helemaal alleen. Maar dan begint het écht. Zulke verrukkelijke muziek in die eerste akte - het smeden van het zwaard (Schmiedelied): fantastisch! Dan in de tweede akte de confrontatie tussen Alberich en Wanderer (Wotan) - voor het eerst sinds de Rheingold: Wagner excelleert in confrontaties. De derde akte is in alle opzichten de kern van deze opera. Eerst de geweldige confrontatie tussen Wanderer en Erda, dan tussen Wanderer en Siegfried, en vervolgens dat hemelse stuk waarin Siegfried (hoe eenzaam) de rots beklimt waar Brünnhilde slaapt, en haar uiteindelijk wakker kust enzovoort. Het zijn hemelse momenten, onmogelijk om in woorden te vatten, en het zag er in deze Scala-uitvoering prachtig uit, maar met Vogt, Volle, Mayer en Nylund en o.l.v. Simone Young klonk het allemaal onvergetelijk prachtig; Vogt was werkelijk de beste Siegfried die je je kunt voorstellen. Dat abonnement dat ik in een vlaag van verstandsverbijstering kocht - soms word je kennelijk van elders gestuurd! Bovenin de foto nadat Siegfried Brünnhilde heeft wakker gekust, hieronder de confrontatie tussen Mime en Wanderer uit de eerste akte.

Opera 20 mei 2025

Dinsdag 20 mei 2025, Teatro alla Scala Milaan
Teatro alla Scala

Weill Triptych 

Die sieben Totsünden 

Anna I - Alma Sadé 

Anna II - Lauren Michelle 

Bruder I - Elliott Carlton 

Hines Mutter - Andrew Harris 

Vater - Matthäus Schmidlechner 

Bruder II - Michael Smallwood 

Actor - Geoffrey Carey

Mahagonny Songspiel 

Jimmy - Andrew Harris 

Bobby - Elliott Carlton Hines 

Billy - Michael Smallwood

Charlie - Matthäus Schmidlechner 

Jessie - Lauren Michelle 

Bessie - Alma Sadé 

Actor - Geoffrey Carey 

The Songs of Happy End 

Sam Worlitzer - Elliott Carlton Hines 

Die Fliege - Natascha Petrinsky 

Lilian Holiday - Wallis Giunta 

Jane - Lauren Michelle 

Mary - Alma Sadé 

Ein Mann - Matthäus Schmidlechner 

Hanibal Jackson - Michael Smallwood 

Die Leute - All soloists 

Actor - Geoffrey Carey

Orchestra del Teatro alla Scala o.l.v. Riccardo Chailly

Toen ik in een vlaag van verstandsverbijstering in een paar muisklikken voor dit seizoen een opera-abonnement in de Scala van Milaan kocht (overigens geen seconde spijt daarvan!), wist ik dat ik enkele producties niet de moeite en kosten van het heen en weer vliegen, bnb regelen etc. waard vond. Maar deze productie met drie stukken van Kurt Weill, gedirigeerd door Chailly: daar moest ik heen. En dat terwijl ik eigenlijk volledig onbekend ben met de muziek van Weill. Ik heb niks van hem op cd, hoorde weliswaar ooit Die sieben Todsünden in de Doelen in Rotterdam o.l.v. Simon Rattle. Ik was 17 en had nauwelijks concertervaring. Ik kan me er alleen van herinneren dat ik er niks van snapte. Maar als Chailly dit in de Scala op de lessenaars zet, dan moest dat wel iets veelbelovends zijn. En ja, het was werkelijk een geweldige avond. Bij elkaar twee uur muziek, drie stukken met ieder een eigen sfeer, geacteerd en gezongen door een vaste kern zangers aangevuld met anderen. En dat voor een zaal die slechts voor driekwart gevuld was, en grotendeels met ouderen in avondkledij cq. maatpak. Maar: om half elf was het applaus luid en jubelend. Hier was een perfecte show gegeven waarin alles klopte. De zangers hadden afwisselend de hoofd- of een bijrol, en zongen allemaal prachtig. Ze acteerden daarnaast alsof dat hun professie was. En tja, dan het orkest: saxofoons, veel slagwerk... wie bekend is met de muziek van Weill, weet welke klankkleuren en bijpassend instrumentarium hij voorschrijft. Chailly is een meester in scherpte, detailwerking, ritme. Een lust voor het oor. Ook voor het oog: er werd gedanst, gestorven, geliefkoosd, gedronken en gefeest etc. The Songs of Happy End werd het hoogtepunt. Een collectie liederen van allerlei aard, prachtig uitgebeeld. Ik ben net thuis van een fenomenale Siegfried (volgt/zie hierboven), maar deze Weill-Triptych had ik niet willen missen.

Recital 8 april 2025

Dinsdag 8 april 2025, Auditorium Gulbenkian Lissabon
Matthias Goerne, bariton
Maria João Pires, piano

Schubert: Winterreise

Toen een klein jaar geleden het Gulbenkian-jaarprogramma in de verkoop ging, was dit concert het eerste waar ik op intekende. Hier moest ik heen. En dat terwijl ik huizenhoog opzag tegen de Winterreise: zoveel Traurigkeit... Ik heb al eeuwen meerdere uitvoeringen op cd (die van Fischer-Dieskau en Gerald Moore was een van de eerste cd's die ik eind jaren tachtig kocht), maar ik beluisterde deze cyclus al heel lang niet meer, ik kan niet herinneren wanneer überhaupt. Kennelijk heb ik die eerste cd in het begin vaker opgezet, want tijdens dit concert kwamen alle 24 liederen me bekend voor. Hoe dan ook, dit werd een onvergetelijk concert. Ik heb ook Goerne's opname uit de complete Schubert-liederencollectie van Hyperion, en daarop klinkt hij (nu beluisterend terwijl ik dit schrijf) jong en fris, terwijl tijdens dit concert veel meer gerijpt en zwaarder. Maar wat een autoriteit. Volledig uit het hoofd, bracht hij ieder Lied zowat als een statement. Maar goed, de pianopartij is bij de liederen van Schubert net zo belangrijk en Maria João Pires, ze is 80!, deed in kracht niet voor Goerne onder. De zaal luisterde ademloos, maar dat dwongen Goerne en Pires ook af. En vooral ook Schubert. Je buigt als luisteraar voor de onbegrensde schoonheid van zijn muziek. De foto hierboven nam ik tijdens het stormachtige applaus na de uitvoering.