Concert 19 oktober 2021

Dinsdag 19 oktober 2021, Auditorium Gulbenkian, Lissabon

Le Concert des Nations o.l.v. Jordi Savall

Beethoven: Symfonie nr. 6 'Pastorale' 

Beethoven: Symfonie nr 7

Sinds mijn vorige concert van Savall in 2016 (zie hier) kocht ik enkele prachtige cd-uitgaven van hem gebouwd rondom een thema - die oorlog-en-vrede cd's blijven trouwens de mooiste. En nu opeens met Beethoven, dát wilde ik horen. Het bleek een schot in de roos. Ik hoorde deze twee overbekende symfonieën niet eerder zo transparant. Ultieme uitvoeringen van Beethoven-symfonieën bestaan niet (meer), maar Savall dirigeerde prachtig gedreven uitvoeringen, zonder eigenzinnigheid na te streven. De vier contrabassen musiceerden alsof ze in een jazz-café uit hun dak gingen, maar legden ondertussen wel een klankbasis waarop de rest van het orkest speelde. Ze werden na afloop door Savall niet voor niets uitvoerig bedankt. Savall sprak tussen de twee symfonieën het publiek toe, volgens mij in het Spaans, maar het publiek luisterde alsof het Portugees was. Als toegift nog het tweede deel uit de Achtste symfonie - het kon vanavond niet op. Want ook: voor het eerst sinds januari 2020 een uitverkochte zaal! Savall debuteert komend voorjaar bij het KCO - dat is een reis naar het oude vaderland waard.

Opera 1 oktober 2021

Vrijdag 1 oktober 2021, Teatro Nacional de São Carlos Lissabon
Opera van Lissabon

Tsjaikovski: Jolanta

Jolanta - Zarina Abaeva
Vaudémont - Misha Didyk
René - Evgeny Stavinsky
Robert - Guriy Guryev
Coro do Teatro Nacional de São Carlos
Orquestra Sinfónica Portuguesa o.l.v. Graeme Jenkins

Op het laatste moment besloten toch naar Lissabon te reizen om in dat prachtige operatheater de laatste opera van Tsjaikovski te horen. Evenals de vorige keer met Ernani (zie hier) een concertante uitvoering. Het viel uiteindelijk allemaal een beetje tegen. En dat lag niet aan de uitvoering: prima zangers en een goed spelend orkest onder leiding van Jenkins, die eind jaren tachtig en begin jaren negentig enkele keren bij De Nederlandse Opera vrij middelmatig gast-dirigeerde. Tegenviel vooral het zwakke libretto: Jolanta is blind en na de nodige verwikkelingen kan ze opeens weer zien, op een manier zoals in sommige Handel-opera's: er wordt uren over een enorm (liefdes)probleem gezongen en getreurd, maar in de laatste drie maten is alles ineens opgelost en iedereen blij. Tsjaikovski schreef voor het orkest prachtige muziek, maar voor de zangers is er eigenlijk weinig eer te behalen. Tenslotte, maar dat lag aan mijn onkunde: het bleek een korte opera, van nog geen vijf kwartier. De twee volgende opera-producties in dit theater (Handels Ariodante en Mozarts La clemenza di Tito) laat ik voorbij gaan - hopelijk biedt het voorjaar enkele goede redenen om naar dit mooie operahuis terug te gaan.

Opera 16 juni 2021

Woensdag 16 juni 2021, Teatro Nacional de São Carlos Lissabon
Opera van Lissabon

Verdi: Ernani

Ernani - Gregory Kunde
Elvira - Hui He
Don Carlo - Simone Piazzola
Silva - Fabrizio Beggi
Coro do Teatro Nacional de São Carlos
Orquestra Sinfónica Portuguesa o.l.v. Antonio Pirolli

Na zo'n anderhalf jaar ook weer naar een opera. Concertant uitgevoerd, maar wel op het podium van het prachtige operatheater van Lissabon. De foto boven en onder deze weblog nam ik zelf - het is een geweldig theater, gebouwd in 1793, toen Mozart pas twee jaar daarvoor was overleden, Rossini nog in de luiers lag, etc... In de zaal en de loges een kwart bezetting van bezoekers, maar koor, orkest en solisten gingen er vol voor. En eindelijk eens live die geweldige vroege opera van Verdi; ik schreef er al eens een cd-beschrijving over (zie hier). Gregory Kunde is een oude rot in het vak, maar nog prima bij stem. Hui He hoorde ik eens als Aida in de Arena van Verona (zie hier) en lijkt een beetje op haar retour. Piazzola en Beggi waren daarentegen grandioos - Piazzola is een naam om te onthouden. Als je zoals ik die grote zaal van het Muziektheater gewend bent, dan is zo'n oud klassiek operatheater enorm wennen, maar ook: beseffen dat de meeste opera's juist voor zulke zalen zijn geschreven. Dus: intiemer, directer, en dus ook voor minder zware stemmen. Ik zat precies in het midden van de zaal, maar het was alsof de zangers vlak voor me stonden. Het koor stond op etages achter het orkest, helaas achter plexiglas, waardoor de balans in hun nadeel uitviel. Maar goed, het was een onvergetelijke avond. Eindelijk weer een opera, en in de pauze iedereen naar het plein voor het gebouw. Ernaast loopt een straatje waar zo'n typisch Lissabons trammetje rijdt - de stiptheid van de kwartiersdienst was in de zaal goed te controleren. Het programma van volgend seizoen is nog niet bekend, maar ik ga er DV vaak naar terug!

Concert 29 april 2021

Donderdag 29 april 2021, Auditorium Gulbenkian Lissabon
Gulbenkian Orkest o.l.v. Lorenzo Viotti

Schumann: Symfonie nr. 1
Brahms: Symfonie nr. 2

Ruim een half jaar zonder live concerten; vreselijk natuurlijk maar ondertussen was ik druk genoeg met verhuizen naar Portugal. Hier schrok men in januari/februari zo van de enorme besmettingscijfers (door Kerstmis) dat men vervolgens massaal de strenge lockdownmaatregelen opvolgde - tijdens de weekenden en rondom Pasen mocht je zelfs je eigen gemeente niet verlaten. Dat had zijn effect, en meteen na Pasen werden er versoepelingen van kracht. Waaronder dat er ook weer concerten (met een beperkt publiek) gegeven konden worden. Aldus voor het eerst naar een bijna gewoon concert met heerlijke symfonieën. Het Gulbenkian Orkest staat dit seizoen nog onder leiding van Lorenzo Viotti - na de zomer verhuist hij naar De Nationale Opera in Amsterdam. Ik zag hem voor het eerst bij een invalbeurt bij het KCO in 2016 (zie hier de weblog) en sindsdien is hij aan een gestage opmars bezig. Het Gulbenkian Orkest is natuurlijk geen KCO, maar de symfonieën van Schumann en Brahms klonken prima, ook wetend dat dit pas het tweede concert van een serie van drie was, nadat het orkest een half jaar niet gespeeld had. Viotti bleef tot de laatste maat schaven, en dat leverde een spannend concert op. De zaal en het gebouw zijn typisch jaren zeventig, maar de glazen achterwand achter het orkest is erg fraai. Je kijkt uit op de tuin, er vlogen vogels (en ook een drone) voorbij en de vele kleuren groen van de bomen pasten mooi bij deze muziek. Binnenkort zelfs naar de opera in Lissabon!

Concert 11 oktober 2020

Zondag 11 oktober 2020, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Gustavo Gimeno
Krystian Zimerman, piano

Beethoven: Pianoconcert nr. 1, 2, 3, 4, 5

Eigenlijk 3 concerten, of één concert met twee lange pauzes. Het laatste concert voordat de boel weer op slot moest. Maar goed, wat een dag. Het concert met het Tweede en Eerste pianoconcert (in die volgorde) begon om half elf, het concert met het Derde concert om kwart over een, en het concert met het Vierde en Vijfde pianoconcert om half vier. Tja, wat te zeggen: doe het maar om al die concerten binnen een uur of zes te spelen. En dan zo spannend, moeiteloos, en gewoon erg mooi. Gimeno liet het orkest lekker spits spelen, en Zimerman voelde zich hoorbaar in zijn nopjes.
Ik besloot al voor corona dat ik stad en land zou verlaten voor een ander voort-bestaan. Dat gaat in januari gebeuren. Ooit kom ik terug in het Concertgebouw, natuurlijk. Maar dit was voor heel voorlopig de laatste keer. Tot horens!

Concert 24 en 25 september 2020

Donderdag 24 en vrijdag 25 september 2020, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Klaus Mäkelä

Jimmy López: The travails of Persiles and Sigismunda
Sibelius: Symfonie nr. 1

Twee keer naar dit concert. De eerste keer lang van tevoren besteld, de dag erna een half uur voor aanvang om even de gedachten te verzetten na huis-verkoop-gedoe. Ik kan van het López-stuk niets meer herinneren. Des te meer van Sibelius 1. Mäkelä is half in de twintig, maar dirigeerde met autoriteit en met schwung. Hij is geeneens een belofte. Als je zijn concertprogramma bekijkt mag het KCO blij zijn dat hij tijd voor ze heeft. Dat heeft hij opeens extra: vandaag werd bekend dat hij de Kerstmatinee van Fabio Luisi overneemt (die heeft Covid). En terecht: Mäkelä haalde het beste uit het KCO, ik zat ademloos te genieten van een geweldige Sibelius 1.

Concert 17 september 2020

Donderdag 17 september 2020, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Semyon Bychkov
Kirill Gerstein (piano), Miroslav Petkov (trompet)

Sjostakovitsj: Concert voor piano, trompet en orkest (pianoconcert nr. 1)
Dvorák: Symfonie nr. 8

Ideaal concert om mijn ouders van in de tachtig uit te nodigen. Ze houden allebei van Dvorák, en mijn vader is enorm fan van Sjostakovitsj. En als risico-doelgroep ook eens goed voor hen om uit huis te zijn. Het orkest speelde in topvorm en Gerstein en Petkov hadden er zin in. Mijn ouders genoten, en ik ook.

Concert 4 september 2020

Vrijdag 4 september 2020, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Philippe Herreweghe

Haydn: Symfonie nr. 96
Schubert: Symfonie nr. 6

De laatste keer dat het KCO Schubert 6 speelde was o.l.v. Harnoncourt. Jaren 90. Haydns 'Miracle' hoorde ik nog nooit eerder live. Ik ken het stuk van noot tot noot, door de Harnoncourt-opname, eveneens met het KCO. Het laaste deel ervan is Haydn op zijn allerbest. Herreweghe liet minder extreem spelen dan voorheen Harnoncourt, maar wel heel verzorgd en gewoon erg mooi!

Concert 29 augustus 2020

Zaterdag 29 augustus 2020, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Andris Nelsons

Rachmaninov: Symfonie nr 2

Nelsons was voor dit concertseizoen niet gecontracteerd, maar door corona is alles anders en Nelsons (allerwegen als grote kanshebber voor het chefdirigentschap betiteld - terecht) zat hoogstwaarschijnlijk toch thuis op de bank te niksen. Na de Eroica van Beethoven vorige week (zie hier) wederom een volbloed symfonie geprogrammeerd. Ik vind de Tweede Rachmaninov een grandioos stuk. De langzame inleiding is  even prachtig als dramatisch, en het simpele hoofdthema van dat eerste deel doet altijd even mijn adem stokken. De symfonie duurt een vol uur, en ik was na de puntige ritmiek van Beethoven erg toe aan een warm romantisch stuk. Met deze Tweede Rachmaninov kon ik het niet beter treffen. Nelsons koos opvallend langzame tempi en benadrukte vooral de duistere kanten. Het orkest bediende Nelsons op zijn wenken; heerlijke uitvoering. Moge de klik tussen orkest en Nelsons tot een vaste relatie leiden...

Concert 23 augustus 2020

Zondag 23 augustus 2020, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. François-Xavier Roth

Ter Velduis: Who, What, Where, When Why

Beethoven: Symfonie nr 3

En het KCO geeft weer concerten! Na bijna een half jaar stilte is er een aangepast concertprogramma tot het einde van dit kalenderjaar met concerten van ongeveer een uur, die soms twee keer per dag gegeven worden. Maximaal 350 bezoekers, en sowieso geen gehoest! Heerlijk om weer in de Grote Zaal naar het orkest te kunnen luisteren; het was voor mij maandenlang het grootste gemis vanwege de lockdown. Naast een aantal besloten concerten was er deze week één concert waar je een kaartje voor kon krijgen. François-Xavier Roth dirigeerde een fijn openingsconcert met het gemakkelijk in het gehoor liggend stuk Who, What, Where, When, Why van Jacob ter Veldhuis, een vraag-en-antwoordspel dat deze zelfverklaard avant-popcomponist deze zomer schreef. Niet al te diepgaand, maar het klonk wel fraai. Daarna de Eroïca van Beethoven waarin Roth zich als een navolger van Harnoncourt presenteerde. Strakke tempi, felle contrasten en in de snelle delen ook wat ongelijkheden. Die konden (deels) ook aan de ruime opstelling van het orkest liggen, alsook aan het beperkt aantal bezoekers; de Grote Zaal klinkt dan toch ruimtelijker, minder warm. De Marcia funebre werd fantastisch gespeeld. 

Concert 5 maart 2020

Donderdag 5 maart 2020, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Alain Altinoglu
Jean-Yves Thibaudet, piano

Rihm: Sostenuto
Ravel: Pianoconcert in G
Franck: Symfonie

Debuut bij het KCO van de Frans-Armeense dirigent Altinoglu, momenteel chefdirigent aan de Brusselse Munt. Aan het korte, woeste orkeststuk van Rihm viel niet zoveel eer te behalen, maar des te meer in Ravel en Franck. Thibaudet hoorde ik al minstens een keer of vier met dit geweldige pianoconcert van Ravel, maar hij speelde het als nieuw: geraffineerd, virtuoos en zangerig. Hoe bekend het stuk ook is, zo gespeeld werd het boven zichzelf uitgetild. Na de pauze de onvolprezen Symfonie van Franck; een meesterwerk en door de grote dirigenten te nadrukkelijk genegeerd. Waarschijnlijk omdat het zo moeilijk is de juiste snaar te raken. Onbegrijpelijk dat Haitink het bij mijn weten nooit heeft gedirigeerd, er is in elk geval geen opname - het zou toch een juist voor hem iconische symfonie moeten zijn. Maar goed, Altinoglu dirigeerde een gedreven, haast te vlotte uitvoering, en hield de boel strak in de hand. De opbouw, de melodierijkdom en vooral: de kunst van het doorwerken der thema's: ik kreeg het even te kwaad tijdens deze uitvoering.
Tja, en dan: dit is voorlopig de laatste weblog, tot betere tijden. Dit concert vond plaats anderhalve week nadat ik samen met vriend C. en zo'n anderhalf duizend anderen een kwartier voor aanvang van Il Trovatore in de Milanese Scala te horen kreeg dat uit voorzorg de voorstelling niet door ging. In Amsterdam mocht het nog even door, maar ook hier ligt alles plat. Ik zal proberen deze weblog op andere wijze te voeden. Wellicht wat favoriete cd-opnames van stukken waar ik anders naartoe zou zijn gegaan. Goede gezondheid allen!

Concert 7 februari 2020

Vrijdag 7 februari 2020, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Myung-whun Chung

Mahler: Symfonie nr. 9

Ik schrijf dit terwijl we ons nog niet echt realiseren wat de c-crisis voor impact heeft en gaat hebben, maar het met zijn allen in een concertzaal zitten doet nu - meer dan ooit - als paradijslijk voor. Nu we sinds gisteren weten dat het Mahlerfeest is afgelast, was dit concert als derde in een serie van drie (in het Concertgebouw althans) voorlopig de laatste Mahler door het KCO. In de dagen erna speelde orkest en dirigent nog in het buitenland - de uitvoering in de nieuwe Elbphilharmonie van Hamburg is online te zien en te genieten, zie hier! Chung is een intrigerende dirigent; hij dirigeert alsof het allemaal wat terloops is. Maar niets zonder reden. Uit een column van een orkestlid over dirigenten las ik dat zijn inderdaad wat terloopse dirigeerslag niet altijd even duidelijk is. Dus werd aan hem gevraagd: maestro, kunt u hier en daar wat duidelijker aangeven. Zijn antwoord: als ik meer geef, krijg ik minder van jullie terug. Typerend voor Chung. En toch klonk alles strak en helder. Mahler 9 is een iconisch orkestwerk, het eerste deel te veelomvattend om in woorden te vatten. De herinnering aan dit concert is tijdens deze kluizenaarstijden extra behulpzaam.

Opera 1 februari 2020

Zaterdag 1 februari 2020, Concertgebouw Amsterdam
Opera concertant

Rossini: Semiramide

Semiramide - Albina Shagimuratova
Arsace - Varduhi Abrahamyan
Idreno - Michele Angelini
Assur - Mirco Palazzi
Azema - Maria Novella Malfatti
Mitrane - Alessandro Luciano
Groot Omroepkoor
Radio Philharmonisch Orkest o.l.v. Michele Mariotti

Tussen de Nabucco-voorstellingen door ook even een geweldige Rossini-opera. Ik ken het stuk van de cd-opname met Joan Sutherland, maar hoorde het nog nooit live. Nu DNO meer Italiaanse opera's gaat brengen is er wellicht hoop dat deze prachtige opera seria ook eens in het Muziektheater komt. Deze concertante uitvoering mocht er zijn. Michele Mariotti kennen we van zijn optreden in La forza del destino bij DNO (zie hier), en er waren enkele uitstekende zangers gecontracteerd. Aan het begin werd bekendgemaakt dat Albina Shagimuratova eigenlijk niet kon zingen wegens een verkoudheid, maar om de uitvoering te redden deed ze het toch. Ik kon werkelijk niets aan haar zingen opmerken dat ze ziek zou zijn. Haar duet met Varduhi Abrahamyan was het hoogtepunt van de middag - hier legt Rossini de basis waar Bellini op zou verdergaan. Michele Angelini liet de zaal ontploffen na zijn twee hondsmoeilijke aria's. Rossini schudt in deze opera de ene briljante aria na de andere uit zijn mouw, en ondanks de uiteindelijk tragische afloop van het verhaal is de muzikale stemming doorgaans zonovergoten. Een verrukkelijke middag.

Opera 27 januari & 5 februari 2020

Maandag 27 januari & woensdag 5 februari 2020, Muziektheater Amsterdam
De Nationale Opera

Verdi: Nabucco

Nabucco - George Petean
Abigaille - Anna Pirozzi
Ismaele - Freddie De Tommaso
Zaccaria - Dmitry Belosselskiy
Fenena - Alisa Kolosova
Koor van De Nationale Opera
Residentie Orkest o.l.v. Maurizio Benini

Vorig jaar april hoorde ik Nabucco voor het eerst, concertant in het Concertgebouw (zie hier), en nu dan twee keer geënsceneerd bij DNO. Het is een geweldige opera, en tegelijkertijd onbevredigend. Geweldig omdat het stuk onweerstaanbaar mooie muziek bevat, onbevredigend omdat die mooie stukken geen eenheid vormen - zowel muzikaal als verhaaltechnisch teveel en-toen-en-toen. Helaas wist regisseur Andreas Homokide de zwakke kanten van de opera niet te verbloemen (sommige regisseurs kunnen dat). Gelukkig werd er uitstekend gezongen (de Nabucco en Abigaille waren subliem gecast), en het operakoor bewees wederom zijn unieke kwaliteit. Benini liet het Residentie Orkest spelen zoals ik het nog nooit eerder hoorde. En toch ondanks al die positieve kanten: het was geen volledig geslaagde productie. Ik moet eerst enkele andere gezien hebben (Verona?) om precies het euvel te duiden, maar het was allemaal te bedacht, te statisch. Bepaald niet Verdi's beste opera, maar desondanks een opera om in je hart te sluiten.

Concert 25 januari 2020

Zaterdag 25 januari 2020, Concertgebouw Amsterdam
Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Valery Gergiev
Gautier Capuçon, cello

Rossini: Ouverture Guillaume Tell
Sjostakovitsj: Celloconcert nr. 1
Sjostakovitsj: Symfonie nr. 15

Een matinee om niet te laten schieten. De Rotterdammers spelen onder leiding van hun oude chefdirigent op hun best, zo ook tijdens dit concert. De Vijftiende symfonie van Sjostakovitsj bevat citaten uit Wagners Ring en uit Guillaume Tell van Rossini, dus om met die ouverture te beginnen was logisch gedacht. Het stuk is briljant, eigenlijk is die hele lange opera die erop volgt stukken minder geslaagd. Gergiev bracht prachtige diepe dimensies aan. Het Eerste celloconcert van Sjostakovitsj is bepaald geen feestmuziek en kreeg door Gautier Capuçon een technisch feilloze maar wat bestudeerde uitvoering. Het klonk me wat te klinisch, niet aangrijpend. De Vijftiende van Sjostakovitsj is een van zijn beste symfonieën, weer geheel anders dan de symfonieën daarvoor. Het is in zichzelf gekeerde muziek, bedachtzaam, mysterieus en prachtig georkestreerd. In het briljante slot van de symfonie combineert Sjostakovitsj wat hij voor de slotmaten van het tweede en derde deel van zijn Vierde symfonie componeerde.
De foto hierboven is tijdens dit concert gemaakt en komt van de facebookpagina van de cellist.