Concert 16 maart 2012

Vrijdag 16 maart 2012, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Valery Gergiev
Leonidas Kavakos, viool

Dutilleux: Métaboles
Sibelius: Vioolconcert
Prokofiev: Symfonie nr. 5

Gergiev heb ik vele keren in het Concertgebouw zien dirigeren, maar slechts een keer eerder bij het Koninklijk Concertgebouworkest: begin jaren negentig verzorgden zij een weergaloze Vuurvogel van Strawinsky. Toch was het orkest niet gecharmeerd van met name de repetitiegewoontes van deze Rus; zijn laatste gastoptreden bij het orkest was in 1995. Het orkest is inmiddels flink verjongd, en Gergiev mocht op herhaling. Het leverde wederom een groots concert op. Ik ben geen Prokofiev-liefhebber, en ook zijn bekendste symfonie (naast de Klassieke) vind ik niet overal even mooi. Maar het kreeg een glanzende, warmbloedige en soms flitsende vertolking. Bij het slotapplaus lieten orkest en dirigent duidelijk hun waardering voor elkaar blijken. Voor de pauze was de show echter al gestolen door Leonidas Kavakos, met wie het orkest een warme vriendschapsband onderhoudt. Kavakos brak internationaal door met zijn bekroonde opname van het vioolconcert van Sibelius en die opname is nog steed een favoriet in mijn collectie. Nu dan live, en het resultaat was zo mogelijk nog beter. Kavakos speelde nagenoeg perfect, met een mate van autoriteit die je zelden ziet en hoort, de muziek volledig beheersend. Het stuk van Dutilleux kon mij niet bekoren.

Opera 15 maart 2012

Donderdag 15 maart 2012, Muziektheater Amsterdam
De Nederlandse Opera

Händel: Deidamia

Deidamia - Sally Matthews
Nerea - Veronica Cangemi
Achille - Olga Pasichnyk
Ulisse - Silvia Tro Santafé
Fenice - Andrew Foster-Williams
Concerto Köln o.l.v. Ivor Bolton

Bij een Händel-opera denk ik als eerste: oh mijn God, hoe kom ik die 40 da capo-aria's door! Eerdere opvoeringen van Händel-opera's door DNO waren niet altijd geslaagd, maar deze ook in naam bij mij volslagen onbekende Deidamia bleek een grandioze voltreffer. Muziek, enscenering, zangers, orkest: het was een grandioze opera-avond. Regisseur David Alden vergreep zich ooit aan een gruwelijke Un ballo in Maschera, begin jaren negentig, en bleek in 2009 beter te kunnen met Cavalli's Ercole amante (zie hiervan hier de weblog daarvan). Maar nu blijkt hij tot volle wasdom gekomen met deze oogstrelende, leuke en suggestieve uitbeelding van dit pre-trojaans verhaal. Dat openingsbeeld van de koning in witlinnen pak bovenop een grote griekse zuil gezeten: hoe simpel en prachtig kun je het bedenken! Maar goed, een fantastisch zingende Sally Matthews (haar nachtegaal-aria aan het slot van het eerste bedrijf zet de boel in vuur en vlam), een verrukkelijke Olga Pasichnyk die én geweldig zingt én nog beter acteert, Silvia Tro Santafé die niet voor haar onderdoet... De voorstelling is een lust voor oor en oog. Ik zou mezelf tot voor kort ervoor voor gek hebben verklaard, maar ik heb 'voor het lekker' een los kaartje gekocht voor een tweede keer.

Concert 9 maart 2012

Vrijdag 9 maart 2012, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Mariss Jansons
Dmitri Sitkovetsky, viool

Britten: Vioolconcert
Bruckner: Symfonie nr. 6

Enkele jaren geleden hoorde ik het Vioolconcert van Benjamin Britten voor het eerst, geweldig gespeeld door Janine Jansen. Nu wederom dit zelden gespeelde werk bij het KCO, nu gespeeld door Dmitri Sitkovetski. Door zijn wat afstandelijke benadering had de uitvoering niet die kracht van die eerste keer, maar de begeleiding door het orkest was bijzonder fraai. De recensie in NRC Handelsblad van de uitvoering de avond ervoor repte over intonatieproblemen bij Sitkovetski, maar dat vond ik alleszins meevallen. Opvallend vond ik wel de wat koele houding tijdens het aanvangs- en slotapplaus van het orkest ten opzichte van de violist. Normaliter krijgt een solist altijd een warm welkom van de orkestleden, maar nu bleef dat achterwege. Wat zou daarvoor de reden zijn geweest? Na de pauze een fantastisch gespeelde Zesde van Bruckner. Jansons blijkt ook in Bruckner een grootmeester. De symfonie klonk transparant, vloeiend en perfect gedoseerd. Ik hoorde details die ik nog niet eerder hoorde in deze voor mij overbekende symfonie. Jansons kan met het orkest doen wat hij wil, en zijn interpretaties zijn nagenoeg altijd interessant en treffend. Later dit voorjaar komt er nog een heerlijk Strauss-concert!

Concert 28 februari 2012

Dinsdag 28 februari 2012, Concertgebouw Amsterdam
Chamber Orchestra of Europe o.l.v. Bernard Haitink
Jessica Rivera, sopraan
Karen Cargill, mezzosopraan
Roberto Sacca, tenor
Hanno Müller-Brachmann, bas-bariton
Groot Omroepkoor

Beethoven: Symfonie nr. 1
Beethoven: Symfonie nr. 9

Een prachtige afsluiting van de Beethoven-cyclus. De vlijmschepe finesse die Haitink en zijn orkest in de Eerste bereikten, gaven deze symfonie vleugels. Zo gespeeld werd het een volwaardig meesterwerk. In het openingsdeel van de Negende moesten mijn oren voor het eerst tijdens deze cyclus opeens wennen aan de beperkte grootte van het orkest. Ik leerde deze symfonie kennen via de opname uit het begin van de jaren zestig door Von Karajan, die in dit openingsdeel alle registers opentrekt. Ook bij andere opnames komt dit openingsdeel relatief fors uit de verf, en nu in de zaal miste ik toch wat kracht. Het zal aan mijn oren gelegen hebben, want de uitvoering paste uitstekend binnen de interpretatie van Haitink. Het tweede deel werd scherp en grandioos gespeeld. Het derde deel werd het hoogtepunt. Wat een cantabile en wat een gaaf spel! Ik hoorde het deel nooit eerder zo mooi. Het slotdeel is de bekende uitsmijter, bijzonder fraai gezongen door het koor (later dit voorjaar mag het helemaal aan de bak in de Missa solemnis met Harnoncourt). Het solistenkwartet heeft altijd een wat ondankbare aak in dit slotdeel, maar het kweet zich prima van zijn taak. Een luid bejubeld concert, en terecht! Ik prijs me gelukkig deze cyclus in zijn geheel gehoord te hebben.

Concert 24 februari 2012

Vrijdag 24 februari 2012, Concertgebouw Amsterdam
Chamber Orchestra of Europe o.l.v. Bernard Haitink

Beethoven: Ouverture Leonore 3
Beethoven: Symfonie nr. 4
Beethoven: Symfonie nr. 7

En wederom een fantastisch Beethoven-Haitink-concert. Met het Chamber Orchestra of Europe komt de bijna 83-jarige Haitink tot verrassende nieuwe inzichten: gedreven tempi (soms zet hij er extra vaart achter), heftige impulsen en accenten (de linkervuist gaat vaker omhoog dan in welk repertoire ook) en ritmisch en technisch nagenoeg perfect (vooruit: het KCO is stellig een beter orkest!). Maar ik hoorde nog nooit zo'n prachtige Vierde; het slotdeel knalde de zaal in. En bij het KCO dirigeerde Haitink een aantal jaren terug ook al een fraaie Zevende, maar zo energiek en soms zelf stormachtig als tijdens dit concert hoorde ik het stuk nog niet eerder. Het houdt maar niet op.

Concert 21 februari 2012

Dinsdag 21 februari 2012, Concertgebouw Amsterdam
Chamber Orchestra of Europe o.l.v. Bernard Haitink
Renaud Capucon, viool
Gautier Capucon, cello
Frank Braley, piano

Beethoven: Ouverture Egmont
Beethoven: Tripelconcert
Beethoven: Symfonie nr. 6 'Pastorale'

Verspreid over twee seizoenen voert Haitink met het Chamber Orchestra of Europe alle beethovensymfonieën uit. Vorig jaar januari de eerste twee concerten van de cyclus (zie hier en hier de weblogs daarvan); en nu in een week tijd de drie overige concerten. Vanavond een voor mij extra bijzondere aflevering, vanwege het verrukkelijke Tripelconcert dat ik nog nooit eerder live hoorde. Muzikaal misschien niet Beethovens meest vooruitstrevende stuk, maar vernieuwend is het wel door de bezetting natuurlijk. Verder een werk vol zalige muziek waarin juist de cello, waarvoor Beethoven geen soloconcert componeerde, in alle drie de delen de toon zet. En wie blijft ongevoelig voor dat korte tweede deel; hoe fraai dramatisch speelde Gautier Capucon hier zijn solo! Haitink had sowieso een prachtig trio solisten uitgekozen: goed op elkaar ingespeeld, muzikaal en enthousiast. Na de pauze werd duidelijk dat Haitink de beste pastorale-dirigent is die ik ken. Zijn opname met het Concertgebouworkest uit de jaren tachtig is van een grote schoonheid, en enkele jaren geleden dirigeerde hij bij hetzelfde orkest in de Kerstmatinee een zo mogelijk nog fraaiere Pastorale: een beetje lijzig-larmoyant, maar uiterst precies en oorstrelend. En nu een hoekiger, bruisender aanpak, en even geweldig. Een zaligmakend concert.

Opera 17 februari 2012

Vrijdag 17 februari 2012, Muziektheater Amsterdam
De Nederlandse Opera

Rimski-Korsakov: De legende van de onzichtbare stad Kitesj en het meisje Fevrona

Fevrona - Svetlana Ignatovich
Prins Vsevolod - Maxim Aksenov
Vorst Joeri - Vladimir Vaneev
Grisjka Koeterma - John Daszak
Knaap - Mayram Markov
Fjodor Pojarok - Alexey Markov
Koor van De Nederlandse Opera, Nederlands Concertkoor
Nederlands Philharmonisch Orkest o.l.v. Marc Albrecht

Nu dan wel de hele Kitesj uitgezeten, en om met de conclusie te beginnen: ik ben blij dat ik de vorige keer vroegtijdig op de fiets stapte voor het concert van het KCO (zie hieronder). Als ik toen de opera had uitgezeten, was ik deze avond niet nog een keer gegaan. Kortgezegd vind ik de opera te wisselvallig en te mager van kwaliteit om de publicitaire heisa te rechtvaardigen die DNO en in hun kielzog sommige recensenten hebben gemaakt. Er zitten enkele fraaie momenten in de opera (de opening van het eerste bedrijf, het eerste deel van het derde bedrijf tot aan het symfonische tussenspel en de eerste vijf minuten van het vierde bedrijf). Maar de drie uur daartussen en daaromheen zijn eigenlijk oersaai. Dat eerste bedrijf wordt wel erg zoetjes en tyoerend voor het geheel: mooi meisje en mooie jongen ontmoeten elkaar en zijn meteen verliefd, en gaan dan kleren verstellen en afwassen... Het tweede bedrijf eindigt dan wel heftig, maar heeft eerst een half uur nodig om de situatie neer te zetten. Het vierde en laatste bedrijf spant de kroon in eindeloosheid. Rimski-Korsakov wilde hiervan duidelijk een kopie van het derde bedrijf van Parsifal maken: een stichtelijke 'Auslaut', maar zijn kopie kan dramatisch en muzikaal niet in de schaduw ervan staan. Vooruit, ook enkele mooie momenten, zoals het eerste deel van het derde bedrijf, met fraaie terneergeslagen koren en een fraai aandeel van de knaap, prachtig gezongen door Mayram Markov. Aan de uitvoering lag het verder geenszins; prima hoofdrolzangers en een uitstekend spelend orkest. De aanvankelijk aangekondigde Robert Holl zou stellig meer hebben gemaakt van de rol van Vorst Joeri.

Concert 8 februari 2012

Woensdag 8 februari 2012, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Myung-Whun Chung
Janine Jansen, viool

Kodály: Dansen uit Galánta
Mendelssohn: Vioolconcert
Bartók: Concert voor orkest

Eigenlijk had hier een weblog over de premièrevoorstelling van de opera Kitesj van Rimski-Korsakov moeten staan. Daar heb ik ook eerst gezeten. De opera begon om half zeven; het stuk tot aan de eerste pauze om kwart voor acht vond ik vooralsnog niet erg overweldigend. Omdat er toch nog een tweede bezoek gepland staat, besloot ik mijn jas aan te trekken en naar het Concertgebouw te fietsen. Daar begon om kwart over acht dit heerlijke programma, geleid door een beheerste dirigent die het orkest prima in de hand had en tot krachtig en virtuoos spel verleidde. Chung repeteert volgens mij uiterst precies, en geeft het orkest daarna tijdens het concert veel ruimte. Soms zijn er wat oneffenheden daar waar het orkest behoefte heeft aan gerichte aanwijzingen, maar de uitvoeringen zitten vol energie en overtuiging. Kodàly en Bartòk klonken prachtig! Janine Jansen blijft een uiterst muzikale violiste. In de samenwerking met het orkest waren er eveneens enkele missertjes, maar beiden tekenden voor een relatief ingehouden en vloeiende uitvoering van dit sublieme en bepaald niet eenvoudige vioolconcert. Uiteraard moest op het mooiste moment van dit werk (de overgang van solocadens naar de orkestpartij) iemand in het publiek een hoest de zaal inslingeren. Bij haar Bach-toegift kreeg Jansen de zaal wel muisstil.

Concert 1 februari 2012

Woensdag 1 februari 2012, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Myung-Whun Chung

Von Weber: Ouverture Der Freischütz
Schubert: Symfonie nr. 8 'Unvollendete'
Brahms: Symfonie nr. 2

Een geweldig klassiek programma, door een KCO in topvorm onder leiding van een grootse dirigent zonder opsmuk. Ik zat op het podium ergens langs de wand - wat kan een mens zich nog meer wensen? Alles klonk lekker vol en romig, even niks slankmakends of biologisch-dynamisch. Maar alleszins stijlvol. Chung is een verklaard Giulini-adept, en dat vind ik alleen maar een groot voordeel. Hoe heerlijk dromerig en larmoyant begon die Tweede Brahms. Pas in het derde deel kwamen er wat spitsvondigheden aan te pas. Misschien geen Brahms voor de eeuwigheid, maar ik vond het prachtig. In de Onvoltooide van Schubert relatief langzame tempi, maar die waren effectief: juist in de doorwerking van beide delen komt alleen zo de dramatische kracht het best over het voetlicht. Ik had een kaartje voor het tweede concert van deze combinatie op 8 februari, maar ik geef toch de voorkeur aan de première van Kitesj bij DNO. Het leven is soms gruwelijk hard.

Concert 12 januari 2012

Donderdag 12 januari 2012, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Cornelius Meister
Simone Lamsma, viool

Mozart: Ouverture Le nozze di Figaro
Walton: Vioolconcert
Mozart: Symfonie nr. 40

Door het afzeggen van Fabio Luisi en het engageren van Cornelius Meister trad in de D-serie van dit seizoen een derde debuterende dirigent aan. Meister is een vaardige jongeling die het orkest in Mozart tot spits en precies spel verleidde. Door zijn relatief hoge tempi en de toch al wat beperkte programmering stonden we al om kwart voor tien buiten. Er had nog wel een flinke uitsmijter bijgekund. De 40ste van Mozart hoorde ik ooit eens met Harnoncourt, ergens begin jaren negentig. Het stuk moet vaker op de lessenaars! Meister belichtte vooral de vloeiende kant van deze symfonie, fraai maar ook wat eendimensionaal. Voor de pauze de eveneens bij het orkest debuterende violiste Simone Lamsma. Van Walton hoorde ik ooit eens zijn altvioolconcert, evenmin als dit vioolconcert een aantrekkelijk werk. Dit vioolconcert gaat een beetje het ene oor in en het andere oor uit. Lamsma speelde alsof ze in iedere noot met hart en ziel geloofde, dus aan haar lag het niet.

Concert 25 december 2011

Zondag 25 december 2011, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink
Anja Harteros, sopraan

R. Strauss: Vier letzte Lieder
R. Strauss: Eine Alpensinfonie

Onvoorstelbaar hoe een interpretatie zich in enkele dagen kan verdiepen! Vergeleken met de uitvoering van de 21ste (zie hieronder) klonk de Alpensinfonie tijdens de kerstmatinee veel langzamer, voller en machtiger. De trompetten hadden hun dag niet en ook de hoorns zaten er een keertje naast, maar het maakte voor de totaalbeleving weinig uit: dit was een grootse en meeslepende Alpensinfonie! Daarvoor een fenomenale uitvoering van de Vier letzte Lieder. Ik had nog nooit van Anja Harteros gehoord, maar ze zong bijzonder ontroerend en uitdrukkingsvol, in ideale balans met het orkest. Wat een prachtige muziek bieden deze liederen toch. Een geweldige muzikale afsluiting van 2011!

Concert 21 december 2011

Woensdag 21 december 2011, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink
Mitsuko Uchida, piano

Mozart: Pianoconert nr.20, KV466
R. Strauss: Eine Alpensinfonie

De opname van Eine Alpensinfonie door het Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink uit het begin van de jaren tachtig is al jarenlang een favoriet in mijn collectie, en moet het wat betreft dit geniale stuk in mijn aandacht delen met de live-opname door het KCO met Jansons uit 2007 (zie hier de weblog van dat concert). Een diepe en langgekoesterde wens om Haitink dit werk nu live te horen dirigeren ging nu in vervulling. Het was een grootse uitvoering. Vergeleken met Jansons is Haitink minder dramatisch maar vloeiender en transparanter, soms zelfs kamermuzikaal. In 'Auf dem Gipfel' is Jansons meeslepend, Haitink rechtlijniger. In beide uitvoeringen glorieus en overweldigend. Haitink speelt zijn troefkaarten uit in het 'Gewitter und Sturm'; dat klinkt nu ongekend krachtig en ultra-Wagneriaans. Ik verheug me nu alweer mateloos op Eerste Kerstdag, dan weer!
Voor de pauze een uitstekende uitvoering van Mozarts 20e pianoconcert, met nummer 24 een indringend mineur-concert en vergeleken bij dat latere concert in c-klein is dit in d-klein nog dramatischer. Mitsuko Uchida speelde uiterst intiem, met groots effect.

Oh dennenboom!

Dat zodra Sinterklaas zijn hielen heeft gelicht De Bijenkorf en Intertoys meteen in kerstsferen worden getooid om het shoppend publiek nog meer geld uit de zak te kloppen, daar kan ik nog wel begrip voor opbrengen. Maar dat nu ook Het Concertgebouw aan deze commerciële onzin mee gaat doen: ik vind het verschrikkelijk. In het kader van de actie 'Ontdek het Concertgebouw in december' (Gottegot! Ofschoon wel een iedere maand aan te passen reclametekst.) staan er in de gangen van Het Concertgebouw nu opeens allemaal kunstkerstbomen, zodanig op machinaal-chinese wijze versierd dat iedere slinger, kerstbal en lampje volledig synchroon met andere versierselen een plek in de boom heeft gevonden. Deze lelijke vormeloze nepbomen vormen een schril contrast met waar Het Concertgebouw voor staat. Het woord kunst heeft twee betekenissen! In de grote zaal hangen aan de balustrade links en rechts van het podium reepjes kunsttakken, 'versierd' met lampjes van de Blokker.
Ik vind het gruwelijk lelijk!

Concert 9 december 2011

Vrijdag 9 december 2011, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. James Judd
Capella Amsterdam

Schönberg: Verklärte Nacht
Holst: The Planets

Altijd eeuwig zonde, wanneer Jansons moet afzeggen. Eigenlijk is er geen vervanger die tegen hem op kan. Maar goed, we hebben er mee te leven en iedere keer als hij er wel is, is een godsgeschenk. Het KCO had een prima vervanger uitgekozen, de Britse dirigent james Judd, die tegelijkertijd debuteerde bij het orkest. De strijkersversie van Schönbergs Verklärte Nacht klonk adembenemend mooi; op een hoestaanval van een hoogbejaarde achterin de zaal na was het publiek muisstil. De strijkers van het KCO speelden ontzetten warm en transparant; wat een geweldige klank. Ik hoorde The Planets van Holst een keer eerder, ergens in de jaren tachtig gedirigeerd door Charles Dutoit. Die uitvoering ging toen de mist in doordat de dames van het koor op de gang een hele toon te hoog of te laag zongen. Nu zongen de dames van Capella Amsterdam loepzuiver. In de zes delen daarvoor klonken de planeten vooral onstuimig en stevig; Judd houdt wel van een krachtige aanpak. Maar hij had de zaak goed onder controle. En tja, die superbe volbloedig Engelse melodie halverwege Jupiter gespeeld door het KCO in topconditie: heerlijk!

Het programmatisch omhoog kijken gaat later deze maand verder met de Alpensymfonie...

Concert 1 december 2011

Donderdag 1 december 2011, Concertgebouw Amsterdam
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Juraj Valcuha
Sol Gabetta, cello

Von Weber: Ouverture Euryante
Barber: Celloconcert
Rachmaninov: Symfonie nr. 3

De reeks debuterende dirigenten gaat bij het KCO verder met de Slovaak Juraj Valcuha. Vergeleken met de drie weken eerder debuterende Ticciati maakte Valcuha een serieuzere en meer gedegen indruk. De Von Weber-ouverture werd klonk als een klok. Daarna maakte de blonde Argentijnse celliste Sol Gabetta haar debuut bij het KCO. Gabetta schijnt een fenomeen te zijn, en dat maakte ze tijdens dit concert meer dan waar. Het Barber-concert maakte ze tot een groots stuk, waard om vaker te horen. Als toegift stal ze de show met een ijl werk van een mij onbekende componist (de naam stond wel in de NRC-recensie maar die ben ik alweer vergeten), waarbij Gabetta ook een vocale bijdrage leverde. Enfin, de zaal op zijn kop. Na de pauze de broeierige Derde van Rachmaninov; ik heb er weliswaar een cd-opname van, maar ik beluisterde het stuk nooit eerder. Geen meesterwerk, wel warmbloedig en fraai gespeeld. Ik zal het eens op mijn iTunes zetten.